Member Login

E-Mail
 
Password
  Site Membership Forgot Password

Sistoskopi Nedir, Kime, Ne Zaman, Ne Amaçla Yapılır

Sistoskopi nedir?
Dış idrar kanalının ( üretra ) ön kısmının, arka kısmının ve idrar torbasının (mesane) içinin teleskop benzeri optik aletler ile direkt olarak değerlendirilmesidir. Alt üriner sistemin (mesane ve üretra) direkt olarak incelenmesini belirgin bir hastalığın veya anormalliğin görüntülenmesini sağlar. Üst üriner sistemin (mesanenin üzerinde kalan ve idrarın geçtiği organlar) görüntülememesinde de kullanılan bir araçtır. Sistoskopi ürolojinin olmazsa-olmaz tanı ve tedavi yöntemlerinin başında gelir.

Sistoskopi hangi durumlarda yapılır?

  1. Tanısal amaçlı: İdrar yaparken gözle görülebilen ya da idrar tahlilinde saptanan kanamaların sebebini araştırmak için, mesane kanseri nedeniyle takip edilen hastaların periyodik kontrolleri için, sebebi açıklanamayan ve ilaç tedavilerine dirençli tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları için, şüpheli alt üriner sistem şikayetleri için, üst üriner sistemin görüntülenmesi amacıyla kontrast madde vererek grafi çekmek için ve şüpheli durumlarda biyopsi almak için kullanılabilir.
  2. Tedavi amaçlı: Transüretral prostat rezeksiyonu (iyi huylu prostat büyümlerinde dış idrar kanalından girilerek prostatın traşlanması), internal üretrotomi (dış idrar kanalındaki darlığı açma işlemi), kapalı yöntemle mesane taşının kırılması ve üst idrar kanalına geçici katater takma işlemleri için kullanılır.

Sistoskopinin yapılamayacağı durumlar var mıdır?
Mutlak olarak yapılmaması gereken durumlar; aktif bir üriner sistem enfeksiyonu, ciddi prostatik tıkanıklık ve genel durum bozukluğudur. Kanama diyatezi ve çok düşük mesane kapasitesi olan hastalarda işlemin başarısız olma riski fazla olduğundan göreceli olarak yapılmamalıdır.

Sistoskopi öncesi hastalar özel olarak hazırlanır mı?
Hastalara yapılacak işlem açıklandıktan sonra hasta, anestezist ve üroloğun kararına göre lokal, bölgesel anestezi ve genel anestezi ile işlem yapılabilir. Yaygın olarak lokal (bölgesel) anestezi kullanılır. Ancak erkeklerde dış idrar kanalına anestetik jel verilip bir süre ( 5-10 dakika ) bu jelin idrar kanalında kalması sağlanarak işlem yapılabilir. Zorunda kalınmadıkça hastaların konforu açısından erkeklerde lokal anestezi tercih edilmemelidir. Kadınlarda ise lokal anestezi daha rahat olarak uygulanabilmektedir. Seçilecek anestezi türüne ve olası yapılacak işleme göre kan tetkikleri, akciğer grafisi ve kalp ekokardiyografisi gibi genel operasyon tetkikleri yanında idrar tahlili mutlaka ve gerekiyorsa idrar kültürü yapılmalıdır.

Sistoskopik aletlerin çeşitleri nelerdir?
Rijit (sert) ve fleksible (yumuşak) olmak üzere iki çeşit sistoskopik alet vardır. Rijit sistoskoplar daha iyi görüş sağlama, geniş çalışma sistemi ve su akışını sağlayan geniş lümenli olması gibi teknik avantajlara sahip olup adı üzerinde sert ve bükülemeyen içerikli olduğundan özellikle erkeklerde anestezi ihtiyacı ve litotomi pozisyonu (kadın muayene pozisyonu) gerektirir. Fleksible sistoskoplar ise hasta konforunun yüksek olması, yatar pozisyonda işlemin gerçekleştirilebilmesi, mesane boynu yüksekliğinde dahi aletin mesaneye kolaylıkla geçebilmesi ve uç kısmının kıvrılabilmesi sayesinde mesanede her açının gözlenebilmesi gibi avantajlara sahiptir; bu özellikleri ile muayenehanelerde dahi kolaylıkla uygulanabilir.

Sistoskopi sırasında görüntü tek düzeyde midir?
Rijit sistoskopların optik lensleri değişik derecelerdedir. Değişik derecedeki lensler ile mesanenin her bölümü görülebilir. Mesela 0° lens ile direk önümüzü gösterir, üretra (dış idrar kanalı) için kullanılır. 30° derece lens mesane tabanı ve anterolateral (ön yan) duvarların, 70° ve 90° mesane kubesinin (tavanın), 90° üzerindeki lensler ise mesane boynunun değerlendirilmesinde kullanılır.

İyi bir sistoskopi içi nelere dikkat edilmelidir?
Sistoskopi sırasında görüntünün net olması için ışık ve lens sisteminin ayarları yapılmalı, hasta yaşına göre uygun boyutta aletler kullanılmalıdır. Sürekli görüntü netliği için sıvı akışı kullanılır, eğer elektrokoter gerekmiyorsa serum fizyolojik,  elektrokoter kullanımı gerekiyorsa elektrolit içermeyen solüsyonlar kullanılır.   

Sistoskopide nelere dikkat edilir?
İdrar kanalına anestetik ve kayganlaştırıcı jel sürüldükten sonra her geçilen yer dikkatlice gözlemlenir. Endoskop ilerletilmesinde direnç ile karşılaşılırsa daha ince bir sistoskop ya da idrar kanalında darlık görülüyorsa dilatasyon işlemi (inceden kalına genişletici aletler ile) uygulanmalıdır. Erkeklerde arka idrar kanalına gelindiğinde endoskop yere paralel duruma getirilip prostatın çepeçevre sardığı üretra kısmından mesane boynuna doğru ilerletilir. Mesane tüm duvarları ve böbrekten mesaneye açılan idrar kanalı ağızları ( üreteral orifisler ) uygun pozisyonlarda gözlemlenir. 

Floresan Sistoskopi nedir? Avantajları var mıdır?
Standart uygulamada sistoskopi sırasında beyaz ışık kullanılır. Beyaz ışık altında yapılan sistoskopik incelemede bazı lezyonlar gözden kaçabilir. Floresan sistoskopi, ışığa duyarlı hale getiren maddeler (5 aminolevulinik asit veya heksaaminolevulinat gibi) aracılığıyla mavi ışık kullanılarak uygulanır.  Bu yöntemle özellikle kanser hücrelerinin öncüsü olduğu düşünülen karsinoma in situ olgularının tanınmasında beyaz ışığa göre daha hassas olduğu kanıtlanmıştır. Mukoza altı kanlanma artışı mavi ışık altında daha iyi bir şekilde görülebilmektedir. (Bu bulgu da kanser hücrelerinin bulgusu olabilir) Ancak floresan sistoskopi daha yaygınlaşmış değildir ayrıca standart sistoskopiye göre daha maliyetli bir işlemdir.

Sistoskopi sonrası işleme bağlı komplikasyonlar nelerdir?

İşlem sonrası erken dönemde kanama, mesane veya dış idrar kanalında zedelenmeye bağlı idrar kaçağı, yalancı pasaj, idrar yolu enfeksiyonu geç dönemde ise dış idrar kanalında darlık görülebilir.